
Jaarbeeld
Kennis en Zorgcentrum Genderdysforie
2025

Voorwoord
door bestuur Kennis en Zorgcentrum Genderdysforie
Als Kennis en Zorgcentrum Genderdysforie (KZcG) ondersteunen en behandelen wij mensen die ervaren dat hun geboortegeslacht niet overeenkomt met hun identiteit of hoe zij zich voelen. We bieden zorg die zorgvuldig wordt afgestemd op de unieke behoeften van ieder individu. Daarbij hebben we aandacht voor de ingewikkelde vraagstukken die dikwijls spelen in deze zorg. Daarnaast leiden wij nieuwe zorgprofessionals op en doen we onderzoek naar onder andere de effecten en bijwerkingen van behandelingen. Zo blijven we de transgenderzorg verbeteren op basis van de allernieuwste inzichten. We delen deze kennis met artsen, onderzoekers en collega’s over de hele wereld.
Het aantal personen dat zich aanmeldt voor medische transgenderzorg is de afgelopen tien jaar fors toegenomen, wachtlijsten voor deze zorg zijn zeer lang. Amsterdam UMC heeft de capaciteit daar dan ook flink uitgebreid, maar is daarbij afhankelijk van beschikbaar personeel en zorgbudget. Het KZcG zet zich dan ook in voor het aangaan van diverse netwerksamenwerkingen . Niet elke vorm van genderzorg hoeft in een academisch centrum plaats te vinden. Door bijvoorbeeld laag complexe ingrepen op een andere locatie uit te voeren, kan KZcG de expertise en kwaliteit waarborgen en tegelijkertijd de druk op de wachttijden verminderen Dit helpt om de beschikbare landelijke capaciteit zo goed mogelijk te benutten en mensen op de juiste plek de juiste zorg te bieden.
De zorg voor genderdiverse mensen is in toenemende mate onderwerp van het politieke en maatschappelijke debat. Met name de interventie met puberteitsremming bij genderdiverse jongeren en de wetenschappelijke onderbouwing daarvan krijgt veel aandacht. Eind 2023 startte de Gezondheidsraad, op verzoek van de minister van VWS, een onderzoek naar puberteitsremmers en genderbevestigende hormoonbehandelingen. Het rapport wordt eind juni 2026 verwacht. Binnen dit veranderende landschap gaf KZcG veel uitleg en opleiding over wetenschappelijk onderzoek, inzichten en uitdagingen bij deze zorgvuldige zorg. Dit gebeurde zowel in (internationale) media als binnen opleiding en nascholing aan diverse betrokkenen in het genderzorgveld. Daarnaast werkte KZcG met veel andere instellingen samen, om bij te dragen aan meer toegankelijke transgenderzorg in netwerkverband.
Dit jaarbeeld biedt een overzicht van activiteiten en ontwikkelingen binnen het KZcG in 2025.
Bestuur Kennis- en Zorgcentrum Genderdysforie
drs. A. Wensing-Kruger
prof. dr. M. Bouman
dr. S.E. Hannema

Organisatiestructuur
Het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie (KZcG) biedt gespecialiseerde, multidisciplinaire zorg aan kinderen, jongeren en volwassenen met genderdysforie. Binnen het centrum werken ruim 160 professionals vanuit verschillende medische, psychologische en ondersteunende disciplines nauw samen. Onder meer de afdelingen kindergeneeskunde, endocrinologie, gynaecologie, KNO, plastische chirurgie, urologie, psychiatrie en medische psychologie dragen gezamenlijk bij aan een integraal zorgaanbod. De kracht van het KZcG ligt in onze multidisciplinaire samenwerking. Doordat we samen op één poli werken, kunnen we elkaar makkelijk opzoeken en direct afstemmen. Door expertise vanuit verschillende vakgebieden te bundelen, bieden wij zorg die aansluit bij zowel de medische als psychologische behoeften van onze patiënten. Zo streven wij naar toegankelijke, deskundige en persoonsgerichte zorg gedurende het gehele zorgtraject.
Bestuur & werkplekmanagement
Het bestuur van het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie (KZcG) is verantwoordelijk voor de kwaliteit en organisatie van het zorgpad, de multidisciplinaire samenwerking en het beheer van de integrale begroting. Daarnaast bepaalt het bestuur de strategische koers van het centrum, waaronder visieontwikkeling, jaarplannen en meerjarenbeleid. Ook vertegenwoordigt het bestuur het KZcG extern en zet het zich actief in voor kennisdeling en de verdere ontwikkeling van het transgenderzorgnetwerk in Nederland.
Het bestuur bestaat uit de volgende leden;
- drs. A. Wensing-Kruger, voorzitter, medisch psycholoog en hoofd sectie Gender en Seksuologie
- prof. dr. M. Bouman, plastisch chirurg en afdelingshoofd Plastische Chirurgie
- dr. S.E. Hannema, kinderarts-endocrinoloog
Waar het bestuur verantwoordelijk is voor de strategische koers van het KZcG, verzorgt het werkplekmanagement de dagelijkse operationele aansturing. Hierbij ligt de focus op capaciteit, kwaliteit, veiligheid, werkbaarheid en het coördineren van dagelijkse processen. Het werkplekmanagement bestaat onder andere uit de teamleider van de polikliniek en vertegenwoordigers van de disciplines endocrinologie, chirurgie en mental health.

Samenwerkingsrelaties
Amsterdam UMC vervult een belangrijke rol in de zorgspreiding binnen de transgenderzorg. Hierbij staat het principe ‘de juiste zorg op de juiste plek’ centraal binnen regionale en bovenregionale zorgnetwerken. Het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie (KZcG) werkt nauw samen met een breed netwerk van partners en stakeholders om de toegankelijkheid, kwaliteit en continuïteit van zorg te bevorderen. Wij onderhouden intensieve contacten met gendercentra in binnen- en buitenland, ggz-instellingen, ziekenhuizen en andere zorgverleners. Daarnaast werken wij samen met patiënten- en belangenorganisaties, lokale en landelijke overheden, zorgverzekeraars en toezichthoudende instanties. Door deze verbindingen dragen wij bij aan een goed afgestemd en toekomstbestendig zorglandschap voor genderdiverse personen.
Landelijk platform transgenderzorg
De afgelopen jaren is de zorgcapaciteit voor transgenderzorg landelijk toegenomen, maar de tekorten blijven aanzienlijk. Om te komen tot een landelijk dekkend netwerk, is intensief overleg gevoerd tussen zorginstellingen, het ministerie van VWS en verzekeraars. Dit overleg heeft in 2024 geleid tot de oprichting van het Landelijk Platform Transgenderzorg (LPT).
Het LPT bouwt voort op het werk van de kwartiermaker transgenderzorg, die van 2018 tot eind 2022 de taak had om de wachtlijsten in de transgenderzorg terug te dringen. Amsterdam UMC, samen met Radboudumc en UMCG, is medeoprichter van de stichting LPT en draagt bij aan de verdere ontwikkeling van een efficiënt en landelijk dekkend zorgaanbod.
Netwerkzorg
Wij staan voor netwerkzorg en geloven in intensieve samenwerking met verschillende zorgpartijen om de best mogelijke zorg te bieden. Daarom werken wij nauw samen met zorgverleners in de eerste, tweede en derde lijn, zodat zorg optimaal op elkaar aansluit en capaciteit binnen het netwerk effectief wordt benut.
Deze samenwerking heeft er in 2025 onder andere toe geleid dat 99 zorgvragers van onze wachtlijst passende zorg konden ontvangen via onze netwerkpartner Zaans Medisch Centrum.
Genderclinic
Sinds 2020 werkt het KZcG samen met de Gender Clinic in Bosch en Duin. Deze samenwerking is in de loop der jaren geïntensiveerd en uitgebreid, wat heeft geleid tot een strategische alliantie. In 2025 lag de nadruk op het concretiseren van de alliantieplannen en het tot stand brengen van een formele samenwerkingsovereenkomst. Het doel van deze samenwerking is om de capaciteit voor laagcomplexe, hoogvolume genderchirurgie te vergroten en daarmee de wachttijden voor transgenderzorg in Nederland te verkorten. Naast mastectomieën zullen ook chirurgische ingrepen zoals phalloplastiek zonder plasbuis en vaginaplastiek bij de Gender Clinic worden uitgevoerd. Hierdoor ontstaat bij Amsterdam UMC meer ruimte voor hoogcomplexe genderchirurgie en kunnen patiënten met een operatiewens sneller geholpen worden. Sinds de formele start eind 2025 zijn er al tientallen vaginaplastieken uitgevoerd in de Gender Clinic.
Deze samenwerking laat zien hoe netwerkzorg in de praktijk werkt. Door kennis, personeel en faciliteiten te delen, kunnen Amsterdam UMC en de Gender Clinic gezamenlijk meer patiënten helpen, zonder concessies te doen aan kwaliteit of veiligheid. Het opleiden van zorgprofessionals en het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek worden voortgezet binnen deze alliantie. Het uiteindelijke doel is de transgenderzorg in Nederland naar een hoger niveau te tillen en ervoor te zorgen dat patiënten de juiste zorg op de juiste plek ontvangen.

Onderwijs en opleiden
Het geven van onderwijs aan studenten en het opleiden van zorgprofessionals is een van onze kerntaken. Alle collega’s van het KZcG zijn hierbij betrokken.
Onderwijs aan studenten
Binnen het Amsterdam UMC, tijdens de bachelorfase van de geneeskundestudie vormt transgenderzorg onderdeel van het vaste curriculum. Daarnaast kunnen studenten de minor Transgender medicine volgen, waarin alle facetten van de transgendergeneeskunde uitgebreider aan bod komen. Tijdens de masterfase krijgen alle coassistenten tijdens hun coschap Interne geneeskunde de mogelijkheid om mee te lopen op de polikliniek van het KZcG. Verder worden er regelmatig keuzecoschappen Transgender medicine georganiseerd voor studenten in het laatste jaar van hun opleiding.
Ook buiten het Amsterdam UMC en de geneeskunde-opleiding wordt onderwijs gegeven in de vorm van verschillende (structurele) gastcolleges, bijvoorbeeld binnen faculteit bèta bij de studie Gezondheid en Leven van de Vrije Universiteit, pedagogiek faculteit van de Universiteit Utrecht.
Het KZcG biedt (wetenschappelijke) stages aan voor studenten psychologie, geneeskunde en Gezondheid en Leven.
Opleiden van zorgprofessionals
Tijdens de medisch-specialistische vervolgopleidingen heeft het KZcG een belangrijke rol in het opleiden van arts-assistenten. Er worden stages aangeboden binnen alle disciplines binnen het KZcG. Regelmatig bezoeken collega-medisch-specialisten uit binnen- en buitenland de polikliniek om ervaring op te doen en om deze kennis mee te nemen naar hun eigen zorginstelling. Onderwijs wordt op frequente basis (vaak multidisciplinair) gegeven aan psychologen, huisartsen (in opleiding), endocrinologen en gynaecologen. Enkele concrete voorbeelden zijn de ‘Kennis-middag transgenderzorg voor endocrinologen’, vast onderwijsblok binnen de postdoctorale GZ-opleiding binnen RINO Amsterdam en de RINO Groep . Daarnaast geven de verpleegkundig consulenten van KZcG onderwijs op de Amstel Academie aan obstetrieverpleegkundigen in opleiding.
